Golf và Nhà Trắng: Thú vui phản chiếu quyền lực của các tổng thống Mỹ

Trong các môn thể thao từng xuất hiện tại Nhà Trắng, khó có môn nào gắn bó bền bỉ với các đời tổng thống Mỹ như golf. Bóng bầu dục đại diện cho sức mạnh quốc gia, bóng chày mang tinh thần đại chúng, còn bóng rổ trở thành dấu ấn cá nhân của Barack Obama. Nhưng golf sở hữu một đặc điểm rất riêng: nó tạo ra nhiều giờ trò chuyện trong một không gian đủ riêng tư, không quá nghi thức nhưng cũng không hoàn toàn tách khỏi công việc.

Một vòng golf kéo dài bốn giờ có thể là kỳ nghỉ ngắn của người đứng đầu nước Mỹ. Nó cũng có thể trở thành một cuộc họp không biên bản, một buổi vận động hành lang hay một sân khấu ngoại giao. Bởi vậy, khi nhìn lại các tổng thống chơi golf, câu hỏi thú vị không chỉ là ai có handicap thấp nhất hoặc ai ra sân nhiều nhất. Điều đáng nói hơn là mỗi người đã sử dụng golf theo một cách khác nhau, qua đó phản ánh cá tính, phương pháp lãnh đạo và cả quan niệm của xã hội Mỹ về quyền lực.

Từ môn chơi của giới thượng lưu đến thú vui của Nhà Trắng

William Howard Taft, tổng thống Mỹ giai đoạn 1909–1913, thường được xem là người đầu tiên chơi golf thường xuyên khi còn tại nhiệm. Thời điểm ấy, golf tại Mỹ vẫn mang hình ảnh của một môn thể thao dành cho tầng lớp giàu có, được chơi chủ yếu tại những câu lạc bộ tư nhân. Việc một tổng thống công khai ra sân vì thế vừa giúp golf được biết đến rộng rãi hơn, vừa khiến Taft phải đối mặt với những lời chỉ trích về sự xa cách với người lao động.

Woodrow Wilson đưa sự gắn bó ấy lên một mức khác. Bất chấp thị lực không tốt và khả năng chơi không quá nổi bật, ông vẫn ra sân với tần suất cao, kể cả trong mùa đông. Câu chuyện Wilson dùng những quả bóng có màu để dễ nhận ra trên nền tuyết trở thành một trong những giai thoại nổi tiếng nhất của golf tổng thống. Ông không chơi vì thành tích mà xem golf như một thói quen giúp duy trì vận động và thoát khỏi áp lực của Nhà Trắng.

Đến thời Warren G. Harding, giá trị xã hội của golf bắt đầu được thể hiện rõ hơn. Harding thích không khí trong clubhouse và những cuộc trò chuyện với giới doanh nhân, chính khách không kém hoạt động thi đấu. Sân golf khi ấy trở thành một “phòng khách quyền lực” ngoài trời, nơi quan hệ được thiết lập trong bầu không khí mềm mại hơn so với các cuộc họp chính thức.

Không phải tổng thống nào cũng bị golf chinh phục. Calvin Coolidge chơi không giỏi và cũng không quá mặn mà, trong khi Herbert Hoover gần như đứng ngoài truyền thống này để lựa chọn câu cá cùng các hoạt động ngoài trời khác. Franklin D. Roosevelt từng yêu thích golf khi còn trẻ, nhưng bệnh bại liệt khiến ông không thể tiếp tục theo đuổi môn thể thao này trong những năm làm tổng thống.

Những trường hợp đó cho thấy golf chưa lập tức trở thành một nghi thức cố định của Nhà Trắng. Phải đến Dwight D. Eisenhower, môn thể thao này mới thực sự bước vào trung tâm văn hóa tổng thống Mỹ.

Eisenhower và thời kỳ golf tiến vào đời sống đại chúng

Nếu Taft mở cánh cửa đầu tiên thì Dwight D. Eisenhower là người biến golf thành một phần không thể tách rời của hình ảnh tổng thống. Trong hai nhiệm kỳ từ năm 1953 đến 1961, ông chơi hơn 800 vòng, một con số đặc biệt lớn đối với người đảm nhiệm vị trí được xem là áp lực nhất thế giới. USGA gọi Eisenhower là một trong những đại sứ có ảnh hưởng lớn nhất của golf, bởi sự yêu thích của ông đã đưa môn chơi từ các câu lạc bộ tinh hoa đến gần hơn với tầng lớp trung lưu Mỹ.

Năm 1954, Eisenhower cho xây dựng khu putting trên bãi cỏ phía nam Nhà Trắng. Hình ảnh người từng chỉ huy lực lượng Đồng minh trong Thế chiến II cầm putter chỉ cách Phòng Bầu dục vài bước mang ý nghĩa vượt ra ngoài một thú vui cá nhân. Golf được hợp thức hóa như một phương pháp vận động, thư giãn và duy trì sự cân bằng tinh thần của nguyên thủ quốc gia.

Eisenhower cũng là thành viên Augusta National và có mối quan hệ thân thiết với Arnold Palmer. Sự kết nối giữa một tổng thống được yêu mến và ngôi sao có sức hút đại chúng nhất của golf Mỹ đã tạo ra hiệu ứng văn hóa mạnh mẽ trong thập niên 1950. Đây là giai đoạn truyền hình bắt đầu định hình thói quen giải trí, các khu ngoại ô phát triển và golf dần trở thành biểu tượng của lối sống Mỹ thời hậu chiến.

Tình yêu ấy cũng sinh ra “Cây Eisenhower”, một cây thông ở hố 17 Augusta National thường cản đường bóng của ông. Eisenhower từng đề nghị loại bỏ nó, nhưng Chủ tịch Clifford Roberts nhanh chóng kết thúc cuộc họp thay vì để đề xuất được biểu quyết. Cái cây tồn tại thêm nhiều thập kỷ, trước khi bị loại bỏ vào năm 2014 vì hư hại sau một trận bão băng.

Giai thoại này cho thấy một nghịch lý thú vị: tổng thống Mỹ có thể là người quyền lực nhất thế giới, nhưng khi bước qua cổng Augusta National, ông vẫn chỉ là một thành viên phải tuân thủ luật lệ và truyền thống của câu lạc bộ.

Kennedy và bài toán hình ảnh của một tổng thống chơi golf

John F. Kennedy có thể là người sở hữu kỹ thuật golf tự nhiên tốt nhất trong lịch sử các tổng thống Mỹ. Cú swing của ông mềm mại, cân bằng và mang phẩm chất thể thao rõ nét. Huyền thoại Sam Snead từng đánh giá rằng nếu sức khỏe cho phép chơi nhiều hơn, Kennedy có thể trở thành tổng thống chơi golf hay nhất.

Tuy nhiên, khác với Eisenhower, Kennedy cố gắng giữ golf ra khỏi hình ảnh công chúng. Ông hiểu rằng thú vui này vẫn bị xem là biểu tượng của đặc quyền và tầng lớp thượng lưu. Trong bối cảnh muốn xây dựng chân dung một nhà lãnh đạo trẻ trung, mạnh mẽ và gần gũi với nước Mỹ đang thay đổi, việc liên tục bị chụp ảnh tại những câu lạc bộ riêng tư có thể tạo ra tác động chính trị không mong muốn.

Kennedy còn phải sống chung với chứng đau lưng nghiêm trọng, vì thế số lần ra sân của ông bị hạn chế. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: một người chơi giỏi lại muốn giảm sự hiện diện của golf trước truyền thông, trong khi Eisenhower — golfer không sở hữu kỹ thuật xuất sắc tương đương — lại biến niềm đam mê ấy thành một phần công khai trong nhiệm kỳ.

Từ đây, golf của tổng thống không còn đơn thuần là chuyện thể thao. Nó trở thành vấn đề “quang học chính trị”: người dân sẽ nghĩ gì khi tổng thống chơi golf giữa một cuộc khủng hoảng, một cuộc chiến hay giai đoạn kinh tế khó khăn?

Câu hỏi ấy tiếp tục đeo bám gần như mọi đời tổng thống sau Kennedy.

Fairway như hành lang quyền lực

Lyndon B. Johnson không yêu golf theo cách Eisenhower yêu golf. Ông cũng không sở hữu cú swing như Kennedy. Nhưng Johnson nhìn thấy giá trị thực dụng đặc biệt của môn chơi này.

Với phong cách vận động chính trị trực diện nổi tiếng, ông sử dụng những vòng golf để thuyết phục nghị sĩ, doanh nhân và các nhân vật có ảnh hưởng ủng hộ chương trình của mình. Trên sân, khoảng cách nghi thức được thu hẹp. Một cuộc trao đổi chính sách có thể diễn ra giữa hai cú đánh; một thỏa thuận có thể được gợi mở khi cả nhóm cùng bước từ tee box đến fairway.

Các giai thoại còn mô tả Johnson là người sẵn sàng “linh hoạt” luật golf, kể cả dùng chân đưa bóng đến vị trí thuận lợi hơn. Chưa chắc mọi câu chuyện đều có thể kiểm chứng hoàn toàn, nhưng chúng phù hợp với hình ảnh một chính trị gia quan tâm đến kết quả hơn hình thức.

Richard Nixon cũng chơi thường xuyên và có sự quan tâm đáng kể đến kiến trúc sân golf. Tuy nhiên, giống Kennedy, ông ý thức rất rõ nguy cơ hình ảnh. Nixon không muốn niềm đam mê golf bị xem là bằng chứng cho thấy tổng thống xa rời đời sống của người dân.

Bill Clinton sau này tiếp nối cách sử dụng golf như một không gian vừa thư giãn, vừa xây dựng quan hệ. Ông nổi tiếng với những cú mulligan hào phóng đến mức bạn chơi gọi vui là “Billigan”. Clinton không phải hình mẫu của golfer nghiêm khắc với luật, nhưng ông rất giỏi biến một vòng golf thành hoạt động xã hội, nơi doanh nhân, chính trị gia và những nhân vật nổi tiếng có thể tiếp cận tổng thống trong một môi trường cởi mở hơn.

Ở góc độ đó, sân golf tại Washington đôi khi có chức năng không quá khác một phòng họp kín. Điểm khác biệt là cuộc trò chuyện kéo dài hơn, không khí bớt đối đầu và người tham gia có cơ hội quan sát tính cách của nhau qua cách xử lý một cú đánh hỏng, một tình huống phạm luật hay một khoản cược nhỏ.

Golf không chỉ cho thấy một người chơi giỏi đến đâu. Nó còn bộc lộ sự kiên nhẫn, trung thực, khả năng kiểm soát cảm xúc và cách họ phản ứng khi không thể kiểm soát kết quả — những phẩm chất đặc biệt đáng chú ý đối với một nhà lãnh đạo.

Những câu chuyện kỳ lạ, từ bóng lạc đến khủng hoảng con tin

Gerald Ford là một trong những tổng thống có nền tảng thể thao tốt nhất. Ông từng chơi bóng bầu dục ở cấp độ đại học, sở hữu sức mạnh và tinh thần thi đấu rõ rệt. Nhưng trên sân golf, những cú phát uy lực của Ford lại thường xuyên đi chệch mục tiêu.

Ông từng đánh bóng trúng khán giả tại các giải pro-am, trong đó có cả nghệ sĩ Bob Hope. Những cú bóng lạc trở thành đề tài hài hước quen thuộc của truyền thông. Dù vậy, Ford vẫn tích cực tham dự các sự kiện golf và không né tránh việc trình diễn kỹ năng trước đám đông. Sự thoải mái ấy khiến hình ảnh của ông trên sân mang tính gần gũi hơn là xa hoa.

Câu chuyện kỳ lạ nhất có lẽ thuộc về Ronald Reagan. Ngày 22/10/1983, khi Reagan đang chơi tại Augusta National, một người đàn ông có vũ trang lao xe qua cổng câu lạc bộ, bắt giữ các con tin trong pro shop và yêu cầu nói chuyện với tổng thống. Mật vụ lập tức đưa Reagan tới nơi an toàn. Trong nhật ký Nhà Trắng, ông kể rằng mình đã nhiều lần cố nói chuyện với kẻ bắt cóc qua điện thoại trên xe nhưng không thành công. Cuộc khủng hoảng cuối cùng kết thúc mà không có thương vong. 

Sự kiện ấy cho thấy ngay cả một vòng golf riêng tư của tổng thống cũng không bao giờ thực sự riêng tư. Việc bảo vệ nguyên thủ trên một không gian rộng hàng trăm hecta, có nhiều địa hình khuất và người ra vào, luôn là bài toán an ninh phức tạp.

Gia đình Bush và golf như một di sản

Không gia đình tổng thống nào gắn với truyền thống golf Mỹ sâu sắc như gia đình Bush. Ông ngoại của George H.W. Bush là George Herbert Walker, cựu chủ tịch USGA và là người gắn tên với Walker Cup — cuộc đối đầu đồng đội nghiệp dư danh giá giữa Mỹ và Anh–Ireland.

George H.W. Bush nổi tiếng với tốc độ chơi cực nhanh. Ông không thích những động tác chuẩn bị kéo dài và có thể hoàn thành 18 hố trong chưa đầy hai giờ. Nếu Eisenhower đại diện cho sự say mê và Clinton đại diện cho tính xã hội, phong cách của Bush cha phản ánh sự dứt khoát: nhìn mục tiêu, đánh bóng rồi lập tức bước tiếp.

Đóng góp của ông không dừng ở những vòng golf cá nhân. Bush ủng hộ nhiều chương trình phát triển golf và sử dụng vị thế của mình để thúc đẩy giá trị của môn thể thao này. Năm 2011, ông được ghi danh vào World Golf Hall of Fame ở hạng mục thành tựu trọn đời. 

George W. Bush cũng là một golfer có năng lực, nhưng quyết định dừng chơi trong phần lớn thời gian tại nhiệm. Khi quân đội Mỹ đang chiến đấu ở Iraq và Afghanistan, ông cho rằng hình ảnh tổng thống đứng trên fairway có thể truyền đi một thông điệp không phù hợp. Sau khi rời Nhà Trắng, Bush mới trở lại sân golf, đồng thời tổ chức những chương trình liên quan đến golf nhằm hỗ trợ các cựu binh.

Một lần nữa, việc tổng thống chơi hay không chơi golf lại trở thành quyết định chính trị.

Obama, Trump và thời đại mọi vòng golf đều bị đếm

Trong thời đại truyền thông 24 giờ và mạng xã hội, golf tổng thống không còn là hoạt động có thể diễn ra lặng lẽ. Barack Obama sử dụng golf như một cách giải tỏa khỏi áp lực Nhà Trắng. Với cú swing thuận tay trái khá mềm mại, ông thường chơi quanh Washington D.C., Hawaii và trong các kỳ nghỉ.

Nhưng số vòng golf của Obama liên tục bị các đối thủ chính trị thống kê, đặc biệt khi ông ra sân giữa những thời điểm nhạy cảm. Mỗi chuyến đi có thể tạo ra tranh luận về chi phí an ninh, mức độ ưu tiên công việc và sự phù hợp trong hình ảnh của người lãnh đạo.

Donald Trump đưa mối quan hệ giữa golf và chức vụ tổng thống sang một cấp độ hoàn toàn khác. Trump không chỉ chơi golf mà còn sở hữu một hệ thống sân golf mang thương hiệu của mình. Với ông, golf đồng thời là thú vui, lĩnh vực kinh doanh, môi trường giao tiếp và một phần căn bản của hình ảnh cá nhân.

Trump thường chơi cùng các golfer chuyên nghiệp, doanh nhân, chính trị gia và lãnh đạo quốc tế. Các vòng đấu vì thế luôn đặt ra hai lớp câu hỏi: chuyện gì được thảo luận trên sân và hoạt động của tổng thống có tạo lợi ích cho những tài sản kinh doanh mang tên ông hay không?

Khả năng chơi của Trump được nhiều bạn đấu đánh giá cao, dù phong cách tuân thủ luật của ông cũng tạo ra không ít giai thoại gây tranh luận. Quan trọng hơn, Trump cho thấy trong chính trị hiện đại, golf có thể đồng thời là không gian quyền lực và một công cụ xây dựng thương hiệu.

Joe Biden chơi ít hơn Obama và Trump. Golf không giữ vị trí trung tâm trong hình ảnh nghỉ ngơi của ông, dù Biden vẫn thỉnh thoảng ra sân cùng người thân. Sự khác biệt đó cho thấy mức độ hiện diện của golf phụ thuộc nhiều vào cá tính mỗi tổng thống, nhưng bản thân môn chơi chưa bao giờ hoàn toàn biến mất khỏi Nhà Trắng.

Tại sao các tổng thống Mỹ vẫn chọn golf?

Golf phù hợp đặc biệt với đời sống quyền lực vì đây là môn thể thao hiếm hoi vừa có tính cạnh tranh, vừa cho phép trò chuyện liên tục. Tennis chia cách hai người bằng tấm lưới. Chạy bộ đòi hỏi nhịp vận động. Các môn đồng đội khiến thời gian tương tác cá nhân bị phân tán. Trong golf, bốn người có thể ở cạnh nhau suốt nhiều giờ mà không cần một chương trình nghị sự chính thức.

Sân golf còn tạo ra cảm giác riêng tư tương đối. Truyền thông thường chỉ ghi lại hình ảnh lúc phát bóng ở hố đầu, trong khi phần lớn cuộc trò chuyện diễn ra bên ngoài tầm nghe của công chúng. Chính sự mơ hồ ấy làm nên sức hấp dẫn và cả tính nhạy cảm của golf tổng thống.

Nhưng golf cũng là cái bẫy hình ảnh. Một vòng đấu có thể được giải thích là cách duy trì sức khỏe và sự tỉnh táo, nhưng cũng có thể bị mô tả như biểu hiện của sự xa hoa hoặc thiếu tập trung. Tổng thống thuộc cả hai đảng đều từng chỉ trích người tiền nhiệm chơi quá nhiều, rồi sau đó lại phải bảo vệ những lần ra sân của chính mình.

Từ Taft, Eisenhower, Kennedy đến Obama và Trump, thái độ của xã hội đối với golf đã thay đổi, nhưng nghịch lý ấy vẫn còn nguyên. Người đứng đầu nước Mỹ cần thời gian tách khỏi áp lực, song càng ở vị trí quyền lực, họ càng ít có quyền nghỉ ngơi mà không bị quan sát.

Rốt cuộc, golf tồn tại lâu dài trong Nhà Trắng không phải vì mọi tổng thống đều chơi giỏi. Môn thể thao này tồn tại vì nó đáp ứng đồng thời nhiều nhu cầu của quyền lực: vận động, suy nghĩ, cạnh tranh, quan sát con người và xây dựng quan hệ.

Trên sân golf, tổng thống có thể tạm rời Phòng Bầu dục, nhưng không bao giờ thực sự rời khỏi chính trị. Mỗi cú đánh, mỗi người bạn chơi và thậm chí mỗi lần lựa chọn ra sân đều có thể trở thành một phần của câu chuyện lớn hơn về nước Mỹ.

TheGolfers.com